Kök Analizi
طين

kökünün Kur'an'daki kullanımı

Bu sayfa, bu kökten türeyen tüm kelimeleri, geçtiği ayetleri ve taşıdığı anlam yelpazesini bir arada gösterir — kökün Kur'an genelindeki kullanım haritası.

12 geçiş12 ayet10 Mekki · 2 Medeni1 türev/anlamTyn
KÖK ANLAMI
طين (Tyn), bir şeyi çamurla sıvamak, kaplamak veya mühürlemek demektir. Ayrıca, Allah'ın bir kişiyi iyiye yatkın yaratması ve bir işi güzel yapmak anlamlarına da gelir.
Sözlük tanımı (Lane's Lexicon)
1. طَانَهُ fiili, muzari fiili يَطِينُ olarak gelir (es-Sıhâh sözlüğüne göre, el-Misbâhu'l-Münîr sözlüğüne göre), mastarı ise طَيْنٌ'dur (el-Misbâhu'l-Münîr sözlüğüne göre). Veya طَيَّنَهُ şeklinde de kullanılır (es-Sıhâh sözlüğüne göre, el-Kâmûs sözlüğüne göre), ancak bazıları bu kullanımı uygun görmez (es-Sıhâh sözlüğüne göre), veya bu ikinci kullanım yoğunluk ve çokluk ifade eder (el-Misbâhu'l-Münîr sözlüğüne göre). Bir şeyi, yani bir çatıyı veya düz damı (es-Sıhâh sözlüğüne göre, el-Misbâhu'l-Münîr sözlüğüne göre, el-Kâmûs sözlüğüne göre), bir evi veya odayı (el-Misbâhu'l-Münîr sözlüğüne göre) veya bir duvarı (Esâsu'l-Belâga'ya göre) طِين [yani kil veya çamur] ile sıvadı veya kapladı. -b2. Ve birinci fiil (es-Sıhâh sözlüğüne göre, el-Kâmûs sözlüğüne göre) ve Tâcu'l-Arûs'a göre ikinci fiil de, bir yazıyı طِين [yani kil] ile mühürledi (es-Sıhâh sözlüğüne göre, el-Kâmûs sözlüğüne göre, Tâcu'l-Arûs'a göre); aynı şekilde عَنَى maddesinde de bu anlamda kullanılmıştır (Tâcu'l-Arûs'a göre). -b3. Ve (varsayılan mecaz olarak) طَانَهُ ٱللّٰهُ عَلَى الخَيْرِ ifadesi, Allah onu hayra uygun bir şekilde, hayra yatkın bir fıtratla yarattı; onu yaratılış veya doğası gereği hayra uygun hale getirdi veya yatkın kıldı anlamına gelir (es-Sıhâh sözlüğüne göre, el-Misbâhu'l-Münîr sözlüğüne göre); aynı şekilde طَامَهُ da bu anlamdadır. İshak bin es-Sikkît (İsk) böyle söyler ve örnek olarak şu ifadeyi zikreder: أَلَا تِلْكَ نَفْسٌ طِينَ فِيهَا حَيَاؤُهَا (es-Sıhâh sözlüğüne göre) [Gerçekten o, hayâsının fıtrî bir özellik olduğu bir nefistir] anlamındadır (Tâcu'l-Arûs'a göre). -b4. Ve طان fiili, bir adam için kullanıldığında aynı zamanda حَسَّنَ عَمَلَهُ [yani işini veya fiilini güzelleştirdi; fiilini veya işini iyi yaptı veya icra etti] anlamına gelir; aynı şekilde طَامَ da bu anlamdadır. Bu açıklama İbnu'l-A'râbî'ye göre yapılmıştır. el-Kâmûs sözlüğünde ise, birinci fiil hatalı bir şekilde حَسَّنَ عَمَلَ الطِّينِ [yani kil işini güzelleştirdi] olarak açıklanmıştır (Tâcu'l-Arûs'a göre).
Türev ve anlam dağılımı
Aynı kökün farklı kalıpları farklı anlamlar taşır — bir türeve tıkla, liste yalnız o kullanıma filtrelensin.
Geçtiği ayetler
12 / 12 ayet
3:49
وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ أَنِّي قَدۡ جِئۡتُكُم بِـَٔايَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ أَنِّيٓ أَخۡلُقُ لَكُم مِّنَ ٱلطِّينِ كَهَيۡـَٔةِ ٱلطَّيۡرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيۡرَۢا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۖ وَأُبۡرِئُ ٱلۡأَكۡمَهَ وَٱلۡأَبۡرَصَ وَأُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۖ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأۡكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ
ٱلطِّينِ — çamur
Onu İsrail oğullarına (şöyle diyen) bir elçi yapacak: Ben size Rabbinizden bir mu'cize getirdim: Ben çamurdan kuş şeklinde bir şey yaratır, ona üflerim, Allah'ın izniyle hemen kuş oluverir; körü ve alacalıyı iyileştiririm; Allah'ın izniyle ölüleri diriltirim; evlerinizde ne yeyip, ne biriktirdiğinizi size haber veririm. Eğer inanıcı iseniz elbette bunda sizin için bir ibret vardır."
Ali 'Imran Suresi · Medeni
5:110
إِذۡ قَالَ ٱللَّهُ يَٰعِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ ٱذۡكُرۡ نِعۡمَتِي عَلَيۡكَ وَعَلَىٰ وَٰلِدَتِكَ إِذۡ أَيَّدتُّكَ بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِ تُكَلِّمُ ٱلنَّاسَ فِي ٱلۡمَهۡدِ وَكَهۡلٗاۖ وَإِذۡ عَلَّمۡتُكَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَۖ وَإِذۡ تَخۡلُقُ مِنَ ٱلطِّينِ كَهَيۡـَٔةِ ٱلطَّيۡرِ بِإِذۡنِي فَتَنفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيۡرَۢا بِإِذۡنِيۖ وَتُبۡرِئُ ٱلۡأَكۡمَهَ وَٱلۡأَبۡرَصَ بِإِذۡنِيۖ وَإِذۡ تُخۡرِجُ ٱلۡمَوۡتَىٰ بِإِذۡنِيۖ وَإِذۡ كَفَفۡتُ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ عَنكَ إِذۡ جِئۡتَهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡهُمۡ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّبِينٞ
ٱلطِّينِ — çamur
Allah, "Ey Meryem oğlu İsa! Sana ve anana olan nimetimi an" demişti, "Seni Ruhul Kudüs ile desteklemiştim; beşikte ve yetişkin iken insanlarla konuşuyordun; sana Kitap'ı, hikmeti, Tevrat'ı ve İncil'i öğretmiştim. Sen iznimle, çamurdan kuş gibi bir şey yapmış ona üflemiştin de iznimle kuş olmuştu; anadan doğma körü, alacalıyı iznimle iyi etmiştin. Ölüleri iznimle diriltiyordun. İsrailoğullarına belgelerle geldiğinde, onlardan inkar edenler, 'Bu apaçık bir büyüdür' demişlerdi de Ben onların sana zarar vermelerini önlemiştim
Ma'idah Suresi · Medeni
6:2
هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن طِينٖ ثُمَّ قَضَىٰٓ أَجَلٗاۖ وَأَجَلٞ مُّسَمًّى عِندَهُۥۖ ثُمَّ أَنتُمۡ تَمۡتَرُونَ
طِينٍ — clay
O, sizi çamurdan yaratan, sonra size bir ecel tayin edendir. Belirli bir ecel O'nun katındadır; sonra bir de şüphe edersiniz
An'am Suresi · Mekki
7:12
قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسۡجُدَ إِذۡ أَمَرۡتُكَۖ قَالَ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡهُ خَلَقۡتَنِي مِن نَّارٖ وَخَلَقۡتَهُۥ مِن طِينٖ
طِينٍ — clay
Allah, "Sana emrettiğim halde, seni secdeden alıkoyan nedir?" dedi, "Beni ateşten onu çamurdan yarattın, ben ondan üstünüm" cevabını verdi
A'raf Suresi · Mekki
17:61
وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ قَالَ ءَأَسۡجُدُ لِمَنۡ خَلَقۡتَ طِينٗا
طِينًا — çamur olarak
Meleklere: "Adem'e secde edin" demiştik, İblis'ten başka hepsi secde etmiş, o ise: "çamurdan yarattığına mı secde edeceğim?" demişti
Isra Suresi · Mekki
23:12
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن طِينٖ
طِينٍ — clay
And olsun ki, insanı süzme çamurdan yarattık
Mu'minun Suresi · Mekki
28:38
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ مَا عَلِمۡتُ لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرِي فَأَوۡقِدۡ لِي يَٰهَٰمَٰنُ عَلَى ٱلطِّينِ فَٱجۡعَل لِّي صَرۡحٗا لَّعَلِّيٓ أَطَّلِعُ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُۥ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ
ٱلطِّينِ — çamurun
Firavun: "Ey ileri gelenler! Sizin benden başka bir tanrınız olduğunu bilmiyorum. Ey Haman! Benim için, toprak üzerine bir ateş yak, tuğla hazırlayıp bana bir kule yap; çıkar belki Musa'nın tanrısını görürüm. Doğrusu onu yalancılardan sanıyorum" dedi
Qasas Suresi · Mekki
32:7
ٱلَّذِيٓ أَحۡسَنَ كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥۖ وَبَدَأَ خَلۡقَ ٱلۡإِنسَٰنِ مِن طِينٖ
طِينٍ — clay
O'dur ki, yarattığı herşeyi güzel yaptı ve insanı yaratmağa çamurdan başladı.
Sajdah Suresi · Mekki
37:11
فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَهُمۡ أَشَدُّ خَلۡقًا أَم مَّنۡ خَلَقۡنَآۚ إِنَّا خَلَقۡنَٰهُم مِّن طِينٖ لَّازِبِۭ
طِينٍ — a clay
Allah'a eş koşanlara sor: Kendilerini yaratmak mı daha zordur, yoksa Bizim yarattığımız gökleri yaratmak mı? Aslında Biz kendilerini özlü ve yapışkan çamurdan yaratmışızdır
Saffat Suresi · Mekki
38:71
إِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن طِينٖ
طِينٍ — clay
Rabbin meleklere demişti ki: "Ben çamurdan bir insan yaratacağım."
Sad Suresi · Mekki
38:76
قَالَ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡهُ خَلَقۡتَنِي مِن نَّارٖ وَخَلَقۡتَهُۥ مِن طِينٖ
طِينٍ — clay
İblis: "Ben ondan daha üstünüm. Beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın" dedi
Sad Suresi · Mekki
51:33
لِنُرۡسِلَ عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن طِينٖ
طِينٍ — clay
Ki onların üzerine çamurdan taş(lar) salalım.
Adh-Dhariyat Suresi · Mekki