Sayılar

Kur'an metninin ölçülebilir yüzü: sureleri, ayetleri, harfleri ve ebced değerlerini sayıp bir düzleme oturttuğumuzda ortaya çıkan düzenler. Her tablo ham sayımdan gelir; hiçbir sayı yorumlanmaz, sadece gösterilir.

Ayrıca: korpus analizi · hurûf-ı mukattaa

6.236

ayet

77.429

kelime

332.330

harf

1.651

kök

14.823

kelime biçimi

114

sure

604

sayfa

cüz

Sure ölçekleri

Her nokta bir sure: yatayda ayet sayısı, dikeyde ayet başına düşen ortalama kelime. İki bulut kendiliğinden ayrışır — Mekki surelerde ayet başına 10,19 kelime, Medeni surelerde 19,18. Kısa ve çok ayetli sureler ile uzun ayetli sureler farklı bölgelerde toplanır.

MekkiMedenidaire büyüklüğü = surenin kelime sayısı · tıkla → sure sayfası

Kaynak: Neo4j — ayet başına kelime sayısı HAS_WORD ilişkilerinden, iniş yeri Surah.revelation'dan. Yatay eksen log10; nokta çapı surenin toplam kelime sayısıyla orantılı.

Nüzul boyunca ayet uzunluğu

Sureleri iniş sırasına dizip ortalama ayet uzunluğunu izlediğimizde yukarı doğru bir eğilim çıkıyor: nüzul sırası ile ortalama ayet uzunluğu arasındaki korelasyon r = 0,650. Kalın çizgi 7'li kayan ortalamadır.

Mekki sureMedeni surekalın çizgi = 7'li kayan ortalama

Kaynak: Surah.chronology_order (Tanzil nüzul sırası). Nüzul sırası bilinmeyen sureler dışarıda; kayan ortalama pencere 7, kenarlarda pencere daralır.

Mushaf sismogramı

6.236 ayet, mushaf sırasıyla soldan sağa; her dikey çizgi bir ayetin harf sayısı. Baştaki uzun ayetli bloklar ile sondaki kısa ayetli sık doku bir bakışta görünür. Mushaf sırası ile sure uzunluğu arasındaki korelasyon r = −0,732 — sureler kabaca uzundan kısaya dizili.

ayet uzunluğu (harf)en uzun ayet: 2:282 · 128 kelime

Kaynak: her ayetin diakritiksiz harf sayısı (normalize edilmiş metin). Ekran genişliği ayet sayısından az olduğunda her piksel sütunu o aralıktaki en uzun ayeti gösterir; dikey ince çizgiler sure sınırlarıdır.

Sayfa ritmi

Mushafın 604 sayfası neredeyse sabit miktarda metin taşır — sayfa başına ortalama 128,2 kelime, en az 29, en çok 161. Buna karşılık aynı sayfaya sığan ayet sayısı çok oynar: ayetler kısaldıkça bir sayfaya düşen ayet sayısı katlanır.

sayfa başına kelime

sayfa başına ayet

Kaynak: verse_meta sayfa numaraları (Medine mushafı). İki ölçü iki ayrı panelde gösterilir — farklı birimler tek eksende üst üste bindirilmez.

Ayet uzunluğu dağılımı

Ayetlerin çoğu kısa: ortalama 12,42 kelime. Dağılımın sağ kuyruğu çok uzun ama çok incedir — en uzun ayet 2:282, 128 kelime. Dikey eksen log10, yoksa kuyruk hiç görünmezdi.

Kaynak: ayet başına kelime sayısı (HAS_WORD). Her kova tam olarak bir kelime sayısıdır (yuvarlama yok); dikey eksen log10; kesikli çizgi ortalamayı gösterir.

28 harf: ebced değeri ve korpustaki ağırlığı

Metindeki 332.330 harfin dağılımı ile her harfin büyük ebced (kebîr) değeri yan yana. Başlığa tıklayarak sıralayabilirsiniz — ebcede göre sıraladığınızda sıklık sırasının ebced sırasıyla ilgisi olmadığı görülür.

28 harf · toplam 332.330 harf
harf↕	adı↕	ebced↕	geçiş↓	pay↕	sure↕
ا	elif	1	62.381	%18,77	114
ل	lâm	30	38.102	%11,47	114
ن	nûn	50	27.268	%8,21	114
م	mîm	40	26.735	%8,05	113
ي	yâ	10	25.746	%7,75	114
و	vâv	6	25.676	%7,73	114
ه	hê	5	17.194	%5,17	112
ر	râ	200	12.403	%3,73	113
ب	bâ	2	11.491	%3,46	113
ت	tê	400	10.520	%3,17	112
ك	kâf	20	10.497	%3,16	111
ع	ayn	70	9.405	%2,83	112
ف	fâ	80	8.747	%2,63	113
ق	kâf	100	7.034	%2,12	109
س	sîn	60	6.010	%1,81	110
د	dâl	4	5.991	%1,80	111
ذ	zêl	700	4.932	%1,48	109
ح	hâ	8	4.140	%1,25	111
ج	cîm	3	3.317	%1,00	106
خ	hı	600	2.497	%0,75	105
ش	şîn	300	2.124	%0,64	100
ص	sâd	90	2.074	%0,62	107
ض	dâd	800	1.686	%0,51	97
ز	zâ	7	1.599	%0,48	97
ث	sê	500	1.414	%0,43	98
ط	tâ	9	1.273	%0,38	102
غ	gayn	1.000	1.221	%0,37	99
ظ	zâ	900	853	%0,26	86

Kaynak: her ayetin normalize edilmiş metni (hareke/tatvil atılır; آأإٱ→ا, ى→ي, ة→ه, ؤ→و, ئ→ي katlanır). Ebced tablosu büyük ebced (kebîr). 'sure' sütunu harfin geçtiği sure sayısıdır.

Ebced toplamı ile uzunluk arasındaki doğru

Her surenin harf sayısını yatay, toplam büyük ebced değerini dikey eksene koyduğumuzda 114 nokta neredeyse tek bir doğruya oturuyor: r = 0,999, eğim ≈ 69,5. Yani bir metnin ebced toplamı, pratikte onun uzunluğunun ölçüsüdür — korpus genelinde harf başına ortalama 70,38 birim. Bu sayfa ebcedi yalnızca böyle, ölçüm olarak kullanır; hiçbir sayıya anlam yüklenmez.

— — en küçük kareler doğrusu · eğim 69,52 · r = 0,999

MekkiMedeni

r = 0,999 neden etkileyici değil?

Ebced, harflerin değerlerinin toplamı. Toplamsal bir ölçü, toplandığı öğe sayısıyla ölçeklenmek zorundadır — harf başına ortalama 70,38 birim olduğu sürece iki katı harf yaklaşık iki katı ebced verir. Yani buradaki neredeyse-mükemmel doğru metnin içeriğinden değil aritmetikten geliyor; korpustaki bütün harfleri rastgele karıştırıp aynı sure uzunluklarına yeniden bölseniz de aynı r'yi elde edersiniz. Derin analiz sayfasında bu simülasyon ölçülüyor.

Kaynak: normalize edilmiş metin üzerinden harf sayımı ve büyük ebced (kebîr) toplamı, sure bazında. Kesikli çizgi en küçük kareler doğrusu.

Zipf yasası: kökler ve kelime biçimleri

Kelimeleri sıklığa göre sıralayıp hem sırayı hem sıklığı logaritmik eksene koyduğumuzda doğal dillerin bilinen imzası çıkar: noktalar bir doğruya oturur. 14.823 kelime biçimi bu doğruyu çok yakından izliyor (r = −0,997). 1.651 kök ise (r = −0,961) baş tarafta doğrudan belirgin biçimde sapıyor — en sık kökler, saf bir kuvvet yasasının öngördüğünden çok daha seyrek geçiyor.

Kökler

— — log-log doğru uyumu · eğim −1,197 · r = −0,961 · 1.651 kök

#↕	biçim↕	geçiş↓
1	أله	2.851
2	قول	1.722
3	كون	1.390
4	ربب	980
5	أمن	879
6	علم	854
7	قوم	660
8	أيي	597
9	أتي	549
10	كفر	525
11	بين	523
12	شيأ	519
13	رسل	513
14	يوم	475
15	أرض	461

Kelime biçimleri

— — log-log doğru uyumu · eğim −0,945 · r = −0,997 · 14.823 biçim

#↕	biçim↕	geçiş↓
1	من	2.763
2	الله	2.153
3	ان	1.604
4	في	1.185
5	ما	1.010
6	لا	812
7	الذين	811
8	الا	763
9	ولا	658
10	وما	646
11	عليا	431
12	قال	416
13	لهم	373
14	ومن	342
15	ثم	340

Kaynak: Root.total_occurrences (kökler) ve Word.text'in normalize edilmiş biçimlerinin sayımı. Uyum doğrusu log-aralıklı örneklenmiş noktalardan hesaplanır (her ondalık basamağa eşit ağırlık); ham sıralarla hesaplansaydı binlerce tek-geçişli öğeden oluşan kuyruk uyumu tek başına belirlerdi.

Kafiye: ayet sonlarının dağılımı

229 farklı kafiye sonu var ama dağılım son derece yoğunlaşmış: ilk üç sonek tek başına ayetlerin %57,8'ini kapsıyor. Son harfe bakıldığında ise tek bir harf — ن — ayetlerin %50,1'inde son harf.

En sık 25 kafiye sonu

sonek↕	ayet↓	pay↕
ون	1.755	%28,1
ين	1.297	%20,8
يم	551	%8,8
را	259	%4,2
ير	178	%2,9
لا	142	%2,3
ما	121	%1,9
دا	107	%1,7
يد	103	%1,7
اب	84	%1,4
ور	81	%1,3
يا	73	%1,2
ان	64	%1,0
با	59	%1,0
ار	56	%0,9
يل	44	%0,7
اد	39	%0,6
وم	36	%0,6
ها	35	%0,6
لى	35	%0,6
ود	32	%0,5
رى	31	%0,5
يب	30	%0,5
هم	30	%0,5
ية	30	%0,5

Ayetin son harfi

harf↕	ayet↓	pay↕	ebced↕
ن	3.124	%50,1	50
ا	949	%15,2	1
م	665	%10,7	40
ر	450	%7,2	200
ى	241	%3,9	10
د	198	%3,2	4
ب	162	%2,6	2
ة	122	%2,0	5
ل	67	%1,1	30
ه	49	%0,8	5
ق	41	%0,7	100
ت	34	%0,5	400
ي	26	%0,4	10
ظ	13	%0,2	900
ع	13	%0,2	70
ط	12	%0,2	9
ء	11	%0,2	—
س	11	%0,2	60
ص	10	%0,2	90
ز	10	%0,2	7
ج	9	%0,1	3
ك	8	%0,1	20
ف	3	%0,1	80
ذ	2	%0,0	700
ث	2	%0,0	500
ش	2	%0,0	300
ض	1	%0,0	800
ح	1	%0,0	8

Kaynak: verse_rhyme verisinden ayet sonu bir harf (rhyme1) ve son iki harf (rhyme2). Paylar 6.236 ayete oranlanmıştır.

Tecvid yoğunluğu

Korpusta 60.057 tecvid olayı işaretli. Her panel bir tecvid türünün 1000 harfe düşen sıklığını, sureler nüzul sırasına dizilmiş hâlde gösteriyor. Türler tek grafikte renklerle üst üste bindirilmedi — altı rengi ayırt etmek renk körlüğünde güvenilir olmadığından her tür kendi paneline alındı.

med (uzatma)

idgâm

gunne

kalkale

ihfâ

iklâb

Kaynak: verse_rhyme tecvid sayaçları (madd, idgâm, gunne, kalkale, ihfâ, iklâb), sure toplamı 1000 harfe oranlanmıştır. Paneller ortak x eksenini (nüzul sırası) paylaşır, dikey ölçek her panelde kendi aralığına göredir.

114 sure — ana tablo

Yukarıdaki bütün ölçüler tek tabloda. Başlığa tıklayarak sıralayın, satıra tıklayarak sureye gidin, CSV olarak indirin.

114 sure · 6.236 ayet · 77.429 kelime · 332.330 harf
#↑	sure↕	iniş↕	nüzul↕	ayet↕	kelime↕	harf↕	ebced↕	ort. ayet↕	baskın kafiye↕	tecvid/1000↕
1	Fâtiha	Mekki	5	7	29	145	10.149	4,14	ين	220,7
2	Bakara	Medeni	87	286	6.116	26.340	1.825.412	21,38	ون	186,8
3	Âl-i İmrân	Medeni	89	200	3.481	15.032	1.056.808	17,41	ين	187,3
4	Nisâ	Medeni	92	176	3.747	16.402	1.117.347	21,29	ما	167,8
5	Mâide	Medeni	112	120	2.804	12.240	824.766	23,37	ون	189,8
6	En'âm	Mekki	55	165	3.050	12.799	933.959	18,48	ون	173,5
7	A'râf	Mekki	39	206	3.320	14.510	1.055.054	16,12	ون	178,4
8	Enfâl	Medeni	88	75	1.233	5.416	375.950	16,44	ون	182,1
9	Tevbe	Medeni	113	129	2.498	11.175	738.319	19,36	ون	175,6
10	Yûnus	Mekki	51	109	1.833	7.635	536.094	16,82	ون	185,2
11	Hûd	Mekki	52	123	1.917	7.854	537.853	15,59	ين	182,5
12	Yûsuf	Mekki	53	111	1.777	7.336	497.336	16,01	ين	182,9
13	Ra'd	Medeni	96	43	853	3.550	239.055	19,84	اب	198,6
14	İbrâhim	Mekki	72	52	830	3.550	263.623	15,96	يد	188,2
15	Hicr	Mekki	54	99	655	2.882	179.824	6,62	ين	190,8
16	Nahl	Mekki	70	128	1.844	7.860	557.748	14,41	ون	179,0
17	İsrâ	Mekki	50	111	1.556	6.670	473.124	14,02	را	151,6
18	Kehf	Mekki	69	110	1.579	6.592	495.720	14,35	دا	147,9
19	Meryem	Mekki	44	98	961	3.970	281.180	9,81	يا	159,2
20	Tâhâ	Mekki	45	135	1.335	5.526	387.889	9,89	سى	148,2
21	Enbiyâ	Mekki	73	112	1.169	5.120	351.313	10,44	ون	193,9
22	Hac	Medeni	103	78	1.274	5.357	364.809	16,33	ير	207,2
23	Mü'minûn	Mekki	74	118	1.050	4.507	343.399	8,90	ون	181,3
24	Nûr	Medeni	102	64	1.316	5.773	414.101	20,56	يم	183,3
25	Furkân	Mekki	42	77	893	3.894	292.326	11,60	را	145,1
26	Şuarâ	Mekki	47	227	1.318	5.647	392.087	5,81	ين	179,6
27	Neml	Mekki	48	93	1.151	4.806	334.443	12,38	ون	181,4
28	Kasas	Mekki	49	88	1.430	5.980	399.411	16,25	ين	175,3
29	Ankebût	Mekki	85	69	976	4.333	274.279	14,14	ون	196,2
30	Rûm	Mekki	84	60	817	3.489	268.398	13,62	ون	204,9
31	Lokmân	Mekki	57	34	546	2.188	155.449	16,06	ير	197,0
32	Secde	Mekki	75	30	372	1.569	110.490	12,40	ون	186,1
33	Ahzâb	Medeni	90	73	1.287	5.785	377.511	17,63	را	163,9
34	Sebe'	Mekki	58	54	883	3.608	254.272	16,35	ين	186,0
35	Fâtır	Mekki	43	45	775	3.247	244.625	17,22	ير	190,3
36	Yâsîn	Mekki	41	83	725	3.071	217.148	8,73	ون	180,7
37	Sâffât	Mekki	56	182	860	3.922	259.816	4,73	ين	195,6
38	Sâd	Mekki	38	88	733	3.094	227.881	8,33	اب	212,0
39	Zümer	Mekki	59	75	1.172	4.892	365.020	15,63	ون	187,0
40	Mü'min	Mekki	60	85	1.219	5.132	360.689	14,34	ون	193,9
41	Fussilet	Mekki	61	54	794	3.363	236.578	14,70	ون	187,9
42	Şûrâ	Mekki	62	53	860	3.533	244.545	16,23	ير	194,2
43	Zuhruf	Mekki	63	89	830	3.630	254.027	9,33	ون	187,3
44	Duhân	Mekki	64	59	346	1.483	95.951	5,86	ين	211,7
45	Câsiye	Mekki	65	37	488	2.094	153.418	13,19	ون	188,6
46	Ahkâf	Mekki	66	35	643	2.690	192.000	18,37	ون	178,4
47	Muhammed	Medeni	95	38	539	2.440	180.314	14,18	هم	178,7
48	Fetih	Medeni	111	29	560	2.513	181.952	19,31	ما	142,5
49	Hucurât	Medeni	106	18	347	1.543	101.438	19,28	يم	194,4
50	Kâf	Mekki	34	45	373	1.511	106.902	8,29	يد	209,1
51	Zâriyât	Mekki	67	60	360	1.552	116.596	6,00	ون	188,8
52	Tûr	Mekki	76	49	312	1.326	93.456	6,37	ون	187,0
53	Necm	Mekki	23	62	360	1.491	106.746	5,81	رى	170,4
54	Kamer	Mekki	37	55	342	1.465	118.431	6,22	ذر	174,7
55	Rahmân	Mekki	97	78	351	1.614	128.122	4,50	ان	185,3
56	Vâkıa	Mekki	46	96	379	1.745	124.230	3,95	ون	205,7
57	Hadîd	Medeni	94	29	574	2.554	189.057	19,79	يم	189,5
58	Mücâdele	Medeni	105	22	472	2.056	131.396	21,45	ون	182,9
59	Haşr	Medeni	101	24	445	1.984	129.437	18,54	ون	189,5
60	Mümtehine	Medeni	91	13	348	1.554	98.927	26,77	يم	176,3
61	Saff	Medeni	109	14	221	972	61.787	15,79	ون	183,1
62	Cuma	Medeni	110	11	175	773	59.651	15,91	ين	208,3
63	Münâfikûn	Medeni	104	11	180	806	53.344	16,36	ون	163,8
64	Teğâbün	Medeni	108	18	241	1.099	78.640	13,39	يم	189,3
65	Talâk	Medeni	99	12	287	1.203	89.421	23,92	را	187,0
66	Tahrîm	Medeni	107	12	249	1.112	85.673	20,75	ير	179,9
67	Mülk	Mekki	77	30	333	1.351	102.269	11,10	ير	191,0
68	Kalem	Mekki	2	52	300	1.298	90.873	5,77	ون	188,0
69	Hâkka	Mekki	78	52	258	1.134	84.099	4,96	ية	162,3
70	Meâric	Mekki	79	44	217	984	70.617	4,93	ون	171,7
71	Nûh	Mekki	71	28	226	963	75.308	8,07	را	148,5
72	Cin	Mekki	40	28	285	1.114	66.548	10,18	دا	174,1
73	Müzzemmil	Mekki	3	20	199	855	67.089	9,95	لا	166,1
74	Müddessir	Mekki	4	56	255	1.039	86.627	4,55	ين	159,8
75	Kıyâme	Mekki	31	40	164	697	49.085	4,10	رة	150,6
76	İnsân	Medeni	98	31	243	1.090	73.524	7,84	را	147,7
77	Mürselât	Mekki	33	50	181	844	71.833	3,62	ين	195,5
78	Nebe'	Mekki	80	40	173	790	53.063	4,33	با	139,2
79	Nâziât	Mekki	81	46	179	817	59.985	3,89	ها	167,7
80	Abese	Mekki	24	42	133	556	47.035	3,17	رة	158,3
81	Tekvîr	Mekki	7	29	104	428	40.280	3,59	رت	179,9
82	İnfitâr	Mekki	82	19	80	333	26.300	4,21	ين	183,2
83	Mutaffifîn	Mekki	86	36	169	759	56.768	4,69	ون	200,3
84	İnşikâk	Mekki	83	25	107	447	32.946	4,28	را	165,5
85	Bürûc	Mekki	27	22	109	471	32.875	4,95	ود	250,5
86	Târık	Mekki	36	17	61	253	16.605	3,59	دا	260,9
87	A'lâ	Mekki	8	19	72	312	25.529	3,79	لى	147,4
88	Gâşiye	Mekki	68	26	92	385	31.132	3,54	ية	96,1
89	Fecr	Mekki	10	30	137	589	48.004	4,57	اد	188,5
90	Beled	Mekki	35	20	82	345	20.337	4,10	بة	202,9
91	Şems	Mekki	26	15	54	264	19.086	3,60	ها	151,5
92	Leyl	Mekki	9	21	71	333	28.837	3,38	لى	120,1
93	Duhâ	Mekki	11	11	40	172	12.510	3,64	لى	110,5
94	İnşirâh	Mekki	12	8	27	103	12.417	3,38	رك	126,2
95	Tîn	Mekki	28	8	34	163	10.233	4,25	ين	239,3
96	Alak	Mekki	1	19	72	295	20.571	3,79	لق	183,1
97	Kadir	Mekki	25	5	30	117	6.736	6,00	در	205,1
98	Beyyine	Medeni	100	8	94	410	28.121	11,75	نة	190,2
99	Zilzâl	Medeni	93	8	36	159	16.610	4,50	ها	119,5
100	Âdiyât	Mekki	14	11	40	171	13.373	3,64	حا	233,9
101	Kâria	Mekki	30	11	36	162	9.905	3,27	عة	172,8
102	Tekâsür	Mekki	16	8	28	124	10.387	3,50	ون	177,4
103	Asr	Mekki	13	3	14	73	4.742	4,67	صر	246,6
104	Hümeze	Mekki	32	9	33	134	5.958	3,67	دة	134,3
105	Fîl	Mekki	19	5	23	97	5.471	4,60	يل	123,7
106	Kureyş	Mekki	29	4	17	76	5.659	4,25	يش	276,3
107	Mâûn	Mekki	17	7	25	114	9.208	3,57	ين	157,9
108	Kevser	Mekki	15	3	10	43	2.764	3,33	ثر	186,0
109	Kâfirûn	Mekki	18	6	26	99	3.832	4,33	ون	202,0
110	Nasr	Medeni	114	3	19	79	6.123	6,33	تح	139,2
111	Tebbet	Mekki	6	5	23	83	5.433	4,60	تب	204,8
112	İhlâs	Mekki	22	4	15	47	1.002	3,75	حد	212,8
113	Felak	Mekki	20	5	23	73	8.677	4,60	لق	219,2
114	Nâs	Mekki	21	6	20	81	4.902	3,33	اس	345,7

Tüm sütunlar aynı tek geçişten üretilir; 'ort. ayet' = kelime / ayet, 'tecvid/1000' = tecvid olayı / harf × 1000.

3B sure uzayı

Üç ekseni de kendiniz seçin: 114 sure seçtiğiniz ölçülere göre uzayda yeniden dizilir. Sürükleyerek döndürün, tekerlekle yakınlaştırın, bir küreye tıklayarak sureye gidin.

3B uzay yükleniyor…

Konumlar seçilen ölçülerin en küçük–en büyük aralığına göre normalize edilir (birimler farklı olduğu için eksenler karşılaştırılabilir değil, yalnız sıralama ve kümelenme anlamlıdır).