İhlâs Suresi Meali ve Tefsiri

İhlâs, bir şeyi katıksız ve arı kılmak demektir. Bu ad surenin metninde geçmez; içeriğinden, yani Allah'ın birliğini hiçbir eklemeye yer bırakmadan ifade etmesinden gelir. Mekke döneminde inmiş sure 4 ayettir ve nüzul sırasına göre 22. sıradadır; açılış sözleriyle kul hüvallahü ehad diye de anılır.

Metnin tamamı tek bir konuya ayrılmıştır. Dört ayetin dördü de tevhid başlığı altındadır ve bu yoğunluk Kur'an'da ender rastlanan bir durumdur. Sure ne bir kıssa anlatır, ne bir kıyamet sahnesi kurar, ne de bir düzenleme bildirir. Yaptığı iş bir tanımlamadır ve tanımlama önce olumlu, sonra olumsuz cümlelerle yürütülür. İlk ayet birliği bildirir. İkinci ayet, her şeyin kendisine muhtaç olduğu, kendisinin hiçbir şeye muhtaç olmadığı niteliği getirir. Üçüncü ve dördüncü ayetler ise sınır çizer: doğurmamış ve doğmamış olmak, hiçbir şeyin denk sayılamaması. Bu sıralama, olumlamadan sonra benzetme ihtimallerini tek tek kapatan kapalı bir yapı oluşturur.

Surede öne çıkan diğer iki başlık, ilahî isim ve sıfatlar ile mutlak kusursuzluk fikridir; ikisi de bu dört ayetin doğrudan içeriğidir. Ayetler çok kısadır, hiçbirinde ek bir açıklama, örnek ya da benzetme bulunmaz. Bu sadelik, surenin kısalığıyla birlikte akılda kalıcılığını belirleyen başlıca özelliktir.