Kök Analizi
ركد

kökünün Kur'an'daki kullanımı

Bu sayfa, bu kökten türeyen tüm kelimeleri, geçtiği ayetleri ve taşıdığı anlam yelpazesini bir arada gösterir — kökün Kur'an genelindeki kullanım haritası.

1 geçiş1 ayet1 Mekki · 0 Medeni1 türev/anlamrkd
KÖK ANLAMI
Su, rüzgar veya gemi gibi şeylerin hareketsiz kalması, durulması anlamına gelir. Rüzgarın durması, işlerin kötüye gitmesi veya şansın dönmesi gibi mecazi anlamlarda da kullanılır.
Sözlük tanımı (Lane's Lexicon)
رَكَدَ fiili (Sıhâh'a göre, Esâsu'l-Belâga'ya göre, Misbâh'a göre), muzari fiili رَكُدَ (Misbâh'a göre), mastarı رُكُودٌ (Sıhâh'a göre, Misbâh'a göre, Kâmûs'a göre) şunları ifade eder: Su için kullanıldığında (Sıhâh'a göre, Esâsu'l-Belâga'ya göre, Misbâh'a göre), suyun sakinleştiğini veya hareketsiz kaldığını belirtir. Ayrıca (Kâmûs'a göre) sabit veya durağan hale geldiğini de ifade eder. Benzer şekilde, rüzgar için kullanıldığında (Sıhâh'a göre, Esâsu'l-Belâga'ya göre) sakinleştiğini veya hareketsiz kaldığını anlatır. Buradan hareketle, mecazi olarak رَكُدَتْ رِيحُهُمْ (kelime anlamıyla 'rüzgarları sakinleşti') ifadesi, onların iyi talihlerinin sona erdiğini ve işlerinin veya durumlarının yavaş yavaş gerilemeye başladığını ifade eder. Aynı şekilde, طَفِقَتْ رِيحُهُمْ ifadesi de (mecazi olarak) iyi talihlerinin yavaş yavaş sona ermeye başladığını anlatır (Esâsu'l-Belâga'ya göre). Üzüm şırası için kullanıldığında (El-Lihyânî'ye göre), kaynamasının durduğunu ifade eder. Sıcaklık için kullanıldığında (El-Lihyânî'ye göre), azaldığını veya dindiğini belirtir. (Bkz. رَقَدَ fiili de.) رَكَدَتِ السَّفِينَةُ ifadesi, geminin sakinleştiğini veya hareketsiz kaldığını (Sıhâh'a göre, Esâsu'l-Belâga'ya göre, Misbâh'a göre, Tâcu'l-Arûs'a göre) veya karaya oturduğunu (Tâcu'l-Arûs'a göre) anlatır. رَكَدَ المِيزَانُ ifadesi, terazinin dengede olduğunu veya dengelendiğini belirtir (Sıhâh'a göre, Esâsu'l-Belâga'ya göre, Kâmûs'a göre). رَكَدَتِ البَكْرَةُ ifadesi, makaranın sabitlendiğini ifade eder. Aynı zamanda makaranın döndüğünü veya devir yaptığını da ifade eder; dolayısıyla bu fiil iki zıt anlama sahiptir (El-Lihyânî'ye göre). رَكَدَتِ الشَّمْسُ ifadesi, güneşin öğle vaktindeki en yüksek noktasına ulaştığını (Sıhâh'a göre) veya yerinden ayrılmıyormuş gibi tepede durduğunu (Esâsu'l-Belâga'ya göre) anlatır. رَكَدَ القَوْمُ ifadesi, insanların sakinleştiğini, hareketsiz kaldığını veya sustuğunu belirtir (Sıhâh'a göre, Esâsu'l-Belâga'ya göre).
Türev ve anlam dağılımı
Aynı kökün farklı kalıpları farklı anlamlar taşır — bir türeve tıkla, liste yalnız o kullanıma filtrelensin.
Geçtiği ayetler
1 / 1 ayet
42:33
إِن يَشَأۡ يُسۡكِنِ ٱلرِّيحَ فَيَظۡلَلۡنَ رَوَاكِدَ عَلَىٰ ظَهۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٍ
رَوَاكِدَ — hareketsiz
O, dilerse rüzgarı durdurur, yelkenle giden gemiler o zaman denizin yüzünde durakalır. Bunlarda, sabırlı olan ve çok şükreden kimseler için deliller vardır
Ash-Shuraa Suresi · Mekki