kökünün Kur'an'daki kullanımı

1. دَفَقَهُ (defekahu) fiili, muzari fiili دَفُقَ (defuka) (Sihâh'a göre, Mısbâh'a göre, Kámoos'a göre vb.) ve دَفِقَ (defika) (Cemhere'ye göre, Kámoos'a göre) gelir. Mastarı دَفْقٌ (defkun) (Sihâh'a göre, Muğrib'e göre, Mısbâh'a göre) ve şiirsel ruhsatla دَفَقٌ (defakun) (Tâcu'l-Arûs'a göre) şeklindedir. Onu döktü, boşalttı (Sihâh'a göre, Kámoos'a göre); veya onu şiddetle döktü, boşalttı (Muğrib'e göre, Mısbâh'a göre); yani suyu [vb. şeyleri]. (Sihâh'a göre, Muğrib'e göre, Mısbâh'a göre). Ve دُفِقَ المَآءُ (dufika'l-mâ'u) Su döküldü, boşaldı: دَفَقَ المَآءُ (defeka'l-mâ'u) denmemelidir (Sihâh'a göre); veya bu sonuncusu, muzari fiili دَفُقَ (defuka), mastarı دَفْقٌ (defkun) ile, suyun şiddetle döküldüğünü, boşaldığını ifade eder; ancak Asmaî, bunun geçişsiz (intransitif) anlamda kullanılmasını uygun görmemiştir (Mısbâh'a göre). [Fiilin geçişsiz olarak yaygın kullanılan biçimleri 7. ve 5. bablardır.] Leys'e göre, tek başına (Kámoos'a göre), yani 'Ayn kitabında (Tâcu'l-Arûs'a göre), دَفَقَ المآءُ (defeka'l-mâ'u) (Kámoos'a göre, Tâcu'l-Arûs'a göre) ve الدَّمْعُ (ed-dem'u), muzari fiili دَفُقَ (defuka), mastarı دَفْقٌ (defkun) ve دُفُوقٌ (dufûkun) ile, suyun (Kámoos'a göre, Tâcu'l-Arûs'a göre) ve gözyaşlarının (Tâcu'l-Arûs'a göre) bir anda döküldüğünü, boşaldığını ifade eder (Kámoos'a göre, Tâcu'l-Arûs'a göre); ancak Ezherî bunu uygun görmez (Tâcu'l-Arûs'a göre). -b2- [Buradan hareketle,] دَفَقَ ٱللّٰهُ رُوحَهُ (defeka'llâhu rûhahu) (mecaz) [Allah ruhunu boşalttı; yani] Allah onun ölümüne sebep oldu (Kámoos'a göre); veya 'ölseydi' anlamına gelir (Sihâh'a göre). Asmaî şöyle der: Bir bedevi kadının evine indim, o da kızına 'Ona içki kabını (العُسّ) getir' dedi. Kız bana içinde süt olan bir içki kabı getirdi ve onu döktü; bunun üzerine kadın ona 'دَفَقَتْ مُهْجَتُكِ (defekat muhcetuki)' [Kanın, veya canın kanı dökülsün] dedi. (Yukarıdaki bir ifadeye göre, doğru okunuş muhtemelen دُفِقَتْ (dufikat) olmalıdır.) (Tâcu'l-Arûs'a göre. Ayrıca مُهْجَةٌ (muhceh) maddesine bakınız.) -b3- Bir nehir veya dere ve bir vadi hakkında da دَفَقَ (defeka) denir, [muhtemelen دَفَقَ المَآءَ (defeka'l-mâ'a) yerine], yani doldu ve su kenarlarından taştı veya suyu kenarlarından taşırdı anlamına gelir (Tâcu'l-Arûs'a göre). -b4- Ve دَفَقَ الكُوزَ (defeka'l-kûze) Sürahinin içindekileri bir anda döktü (Cevherî'ye göre), veya saçtı (Kámoos'a göre); aynı şekilde [diğer bir fiil de kullanılır]. (Kámoos'a göre). -b5- Fiil, bir hayvanla ilgili olarak hem geçişli hem de geçişsiz olarak da kullanılır: دَفَقْتُ الدَّابَّةَ (defaktu'd-dâbbete) dersiniz (mecaz) Hayvanı hızlandırdım, veya hızlı gitmesini sağladım. -b6- Ve دَفَقَتِ الدَّابَّةُ (defekati'd-dâbbetu) (mecaz) Hayvan hızlandı, veya hızlı gitti (Mısbâh'a göre); ve [benzer şekilde] hızlı bir deve hakkında فِى مِشْيِهِ (fî mişyihi) (mecaz) [Yürüyüşünde hızlanır, acele eder veya ileri atılır] denir; ve الأُتُنُ (el-utunu) Yaban eşekleri hızlandı, veya hızlı gitti (Tâcu'l-Arûs'a göre). -A2- دَفِقَ (defika), [muzari fiili دَفَقَ (defeka)], (Tâcu'l-Arûs'a göre) mastarı دَفَقٌ (defakun) (Cevherî'ye göre, Sihâh'a göre, Tâcu'l-Arûs'a göre) ile, o (bir deve) dişleri dışarı doğru çıkık oldu (Sihâh'a göre, Tâcu'l-Arûs'a göre); veya dirsekleri yanlarından çok ayrı oldu (Cevherî'ye göre. Ayrıca رَفِقَ (refika) maddesine bakınız.).